Hạ sốt cho trẻ đúng cách: khi nào dùng thuốc, dùng bao nhiêu, khi nào phải đi khám

Câu hỏi dược sĩ Nhà thuốc Lành nhận nhiều nhất mỗi tối là: "Bé sốt rồi, cho uống thuốc gì, bao nhiêu?". Sốt làm cha mẹ lo, nhưng sốt bản thân không phải là bệnh — đó là phản ứng của cơ thể khi chống lại nhiễm trùng. Mục tiêu khi hạ sốt là giúp bé dễ chịu, ăn uống được, và quan trọng hơn: nhận ra sớm khi nào cần đi khám.
Bao nhiêu độ là sốt?
- Đo ở nách: từ 37,5°C là sốt; từ 38,5°C là sốt cần cân nhắc dùng thuốc.
- Đo ở miệng hoặc hậu môn thường cao hơn nách khoảng 0,5°C.
- Nên dùng nhiệt kế điện tử, đo khi bé nằm yên, nách khô. Sờ trán không đủ để quyết định cho uống thuốc.
Sốt nhẹ: chưa cần thuốc
Bé sốt dưới 38,5°C mà vẫn chơi, bú, ăn được: chưa cần thuốc hạ sốt. Hãy:
- Mặc quần áo mỏng, thoáng; phòng thoáng mát, không đắp chăn dày, không ủ kín.
- Cho bú nhiều hơn, uống thêm nước, nước trái cây loãng, súp.
- Lau người bằng khăn ấm (không dùng nước lạnh, không dùng cồn).
- Đo lại nhiệt độ sau 30–60 phút.
Sốt từ 38,5°C: dùng thuốc theo cân nặng
Paracetamol là lựa chọn đầu tiên cho đa số trẻ:
- Liều 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi lần.
- Cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4–5 lần trong 24 giờ, tổng không quá 60 mg/kg/ngày.
- Ví dụ bé 12 kg: 120–180 mg mỗi lần — tương đương 5–7,5 ml siro loại 120mg/5ml.
Ibuprofen dùng khi bác sĩ, dược sĩ hướng dẫn, cho trẻ từ 6 tháng tuổi:
- 5–10 mg/kg/lần, cách 6–8 giờ, uống sau ăn.
- Không dùng khi bé nôn nhiều, tiêu chảy mất nước, nghi sốt xuất huyết (mùa mưa ở Tây Nguyên cần đặc biệt lưu ý), có bệnh thận, hen nặng lên khi dùng thuốc kháng viêm.
Bạn có thể dùng công cụ tính liều hạ sốt tham khảo của nhà thuốc: nhập cân nặng, chọn nồng độ siro hoặc gói bột trên nhãn, công cụ ra số ml/số gói mỗi lần và tối đa trong ngày.
Những sai lầm hay gặp
- Đong bằng thìa ăn: thìa trong nhà có thể chứa 3–8 ml, sai lệch rất lớn. Luôn dùng xi lanh hoặc cốc chia vạch kèm theo hộp.
- Không xem nồng độ: siro paracetamol có loại 120mg/5ml, 160mg/5ml, 250mg/5ml. Đổi chai mà không đổi số ml là có thể quá liều gấp đôi.
- Dùng chồng thuốc: nhiều thuốc cảm cúm, siro "trị cảm" cũng chứa paracetamol. Uống thêm gói hạ sốt có thể vượt liều, gây hại gan.
- Đánh thức bé dậy để uống thuốc khi bé đang ngủ ngon: không cần thiết, giấc ngủ giúp bé hồi phục.
- Dùng aspirin cho trẻ: không được, vì nguy cơ hội chứng Reye nguy hiểm.
- Xen kẽ paracetamol và ibuprofen khi không có hướng dẫn: dễ nhầm giờ, nhầm liều.
Bắt buộc đưa bé đi khám ngay khi
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C — không tự cho thuốc ở nhà.
- Sốt trên 39°C không hạ sau dùng thuốc đúng liều, hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ.
- Co giật, li bì, khó đánh thức, khóc thét, quấy khóc không dỗ được.
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi.
- Nôn liên tục, không uống được, tiểu ít, môi khô, mắt trũng.
- Phát ban, chấm xuất huyết không mất khi ấn, chảy máu cam, chảy máu chân răng, đau bụng nhiều.
Ghi lại để đưa bác sĩ xem
Mỗi lần đo và uống thuốc, ghi giờ, nhiệt độ, tên thuốc, số ml. Khi đi khám, bác sĩ sẽ đánh giá nhanh hơn. Bạn có thể dùng công cụ lập lịch uống thuốc để không bị nhầm giờ giữa các lần.
Tủ thuốc nhà có bé nhỏ nên có sẵn: nhiệt kế điện tử, siro hoặc gói paracetamol đúng hàm lượng cho cân nặng của bé, Oresol, nước muối sinh lý. Xem nhóm hạ sốt, giảm đau tại nhà thuốc.
Còn băn khoăn về liều cho bé? Nhắn Zalo dược sĩ Nhà thuốc Lành 0941 388 887 kèm cân nặng, tuổi và nhiệt độ — dược sĩ trả lời trong khoảng 10 phút, 6:30–22:00 mỗi ngày.
*Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.*



